Kiedy upływa okres 5 lat w Polsce? Jak oblicza się okresy pobytu i obywatelstwa?

„Minęło już 5 lat od mojego pierwszego wjazdu do Polski. Czy mogę już złożyć wniosek o stały pobyt lub obywatelstwo?”

Odpowiedź na to pytanie nie zawsze da się ustalić na podstawie prostego obliczenia czasowego.

Ponieważ zgodnie z polskim prawem imigracyjnym:

• data pierwszego wjazdu do Polski,
• okres pobytu na podstawie wizy,
• okres studiów,
• pobyt w celach zawodowych,
• czas, który upłynął do rozstrzygnięcia wniosku o zezwolenie na pobyt,
• czas spędzony za granicą,
• okres posiadania prawa stałego pobytu lub zezwolenia EULT

nie są traktowane w ten sam sposób.

Dlatego też obliczenie czasu, jaki upłynął od pierwszej pieczęci wjazdowej w paszporcie do dnia dzisiejszego, często nie daje prawidłowego wyniku.

Co więcej, długoterminowe prawo pobytu w UE (rezydent długoterminowy UE), pobyt stały oraz obywatelstwo polskie to całkowicie różne procedury.

W niniejszym artykule postaramy się wyjaśnić te różnice w możliwie najprostszy sposób.

1. Samo stwierdzenie „mieszkałem w Polsce przez 5 lat” nie wystarczy

Na początek wyjaśnijmy najważniejsze nieporozumienie.

Przebywanie w Polsce przez 5 lat nie oznacza automatycznie, że:

uzyskania prawa do stałego pobytu.

Pięcioletni okres ma szczególne znaczenie w przypadku „Rezydenta długoterminowego UE”, czyli długoterminowego zezwolenia na pobyt w UE.

Podstawową zasadą przy ubieganiu się o to zezwolenie jest legalny i nieprzerwany pobyt w Polsce przez co najmniej 5 lat bezpośrednio przed datą złożenia wniosku. Oprócz tego istnieją również inne warunki, takie jak regularne i stabilne dochody, ubezpieczenie zdrowotne oraz wymagana znajomość języka polskiego.

Jednak przy obliczaniu tych 5 lat nie wszystkie okresy mają taką samą wagę.

Jak liczy się okres spędzony na studiach?

Najczęściej popełnianym błędem jest właśnie okres studiów.

W Polsce studia, czyli określone okresy pobytu w ramach wizy i zezwolenia na pobyt czasowy w celu podjęcia studiów wyższych, są z reguły uwzględniane w obliczeniach EULT w 50%. Artykuł 212 ustawy o cudzoziemcach przewiduje również uwzględnienie połowy okresu studiów oraz określonych okresów kształcenia zawodowego.

Na przykład:

2 lata studiów + 4 lata okresu pracy w całości uwzględnionego

można wykonać następującą prostą kalkulację:

2 lata studiów × 50% = 1 rok

oraz

4 lata pracy = 4 lata

Razem:

5 lat

Należy jednak pamiętać, że ciągłość pobytu oraz rzeczywista podstawa prawna każdego okresu muszą być dodatkowo zgodne z przepisami.

„Studia” to nie to samo co „nauka”

Te dwa pojęcia są szczególnie często mylone.

W potocznym języku tureckim oba terminy można nazwać „studia”, jednak z punktu widzenia prawa cudzoziemców ich kategorie prawne mogą się różnić.

Określone okresy studiów wyższych, uznawane w ramach „studia”, mogą być uwzględnione w obliczeniach EULT w 50%, podczas gdy okresy wyłączone z zakresu „nauka” na mocy ustawy mogą nie być uwzględnione w 5-letnim okresie EULT.

Dlatego wystarczy stwierdzić:

„Byłem wówczas studentem”

nie jest wystarczające.

Należy sprawdzić cel wizy, podstawę prawną decyzji o pobycie oraz status obowiązujący w danym okresie.

Czy pobyt w celu podjęcia pracy jest w całości uwzględniany?

Normalne, legalne okresy pobytu w celach zawodowych, o ile nie należą do jednej ze specjalnych kategorii wyłączonych przez ustawę, co do zasady mogą być w całości uwzględnione przy obliczaniu EULT.

Jednak również w tym przypadku opieranie się wyłącznie na nazwisku podanym na karcie może nie być właściwe.

W szczególności:

• jeśli między zezwoleniami występują luki,
• wniosek wszedł w okres oczekiwania na decyzję,
• wniosek został odrzucony,
• gdy dwa różne statusy prawne nakładają się na siebie,
• osoba przebywała przez dłuższy czas poza Polską,

konieczne jest dodatkowe zbadanie sprawy.

Dlatego w naszym narzędziu do obliczania, w przypadku niektórych okresów, których podstawa prawna nie może zostać jednoznacznie ustalona, zamiast podawać konkretną datę, wyświetlamy komunikat „konieczna ręczna weryfikacja”.

Jak oblicza się czas trwania postępowania w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt?

Jest to jedna z najczęściej napotykanych przez nas trudności.

Na przykład ważność karty danej osoby dobiega końca, składany jest nowy wniosek o pobyt, a wydanie decyzji może potrwać 1–2 lata.

Czy ten okres jest automatycznie:

„ponieważ przebywałem w Polsce, ten czas jest w całości zaliczany”,

może być nieprawidłowe.

Istotne znaczenie mają rodzaj wniosku, poprzedni status, ostateczny wynik postępowania oraz podstawa prawna, na której dana osoba przebywała w tym okresie.

Dlatego okresy oczekiwania na decyzję należy oceniać ze szczególną uwagą.

Czy wyjazd za granicę zeruje 5-letni okres?

Nie każda podróż za granicę resetuje 5-letni okres.

Na przykład:

• 10-dniowy urlop w Turcji,
• kilkudniowa podróż do Niemiec,
• krótka wizyta u rodziny

w normalnych warunkach nie są odliczane pojedynczo od okresu pobytu.

Najważniejszym zagadnieniem jest tutaj warunek nieprzerwanego pobytu — nieprzerwany pobyt.

Zgodnie z ogólną zasadą EULT ważne jest, aby przerwy nie przekraczały 6 miesięcy w jednym okresie oraz łącznie 10 miesięcy w wymaganym okresie. Prawo przewiduje również wyjątki w określonych szczególnych sytuacjach.

W ramach unijnej Niebieskiej Karty mogą obowiązywać dodatkowe zasady dotyczące mobilności. W szczególności w przypadku okresów spędzonych w innym kraju UE w ramach Niebieskiej Karty mogą mieć zastosowanie specjalne zasady dotyczące 12/18 miesięcy; dlatego też sprawy dotyczące Niebieskiej Karty nie powinny być automatycznie rozpatrywane według standardowego schematu 6/10 miesięcy.

Czy zatem 5 lat wystarczy do uzyskania stałego pobytu?

Nie.

To bardzo ważne.

Zezwolenie na pobyt stały, czyli pozwolenie na stały pobyt w Polsce, nie jest zezwoleniem, które każdy uzyskuje automatycznie po upływie określonego czasu zamieszkania w Polsce.

Aby uzyskać pobyt stały, należy posiadać określoną w ustawie podstawę prawną. Należą do nich na przykład, o ile spełnione są odpowiednie warunki:

• Karta Polaka,
• polskie pochodzenie,
• małżeństwo z obywatelem Polski,
• określone sytuacje dotyczące dzieci lub rodziny,
• status uchodźcy,
• ochrona uzupełniająca,
• pobyt z przyczyn humanitarnych,
• oraz niektóre inne szczególne sytuacje

mogą być uwzględnione.

W związku z tym:

„Mieszkam w Polsce od 8 lat na podstawie zezwolenia na pracę, więc mogę już ubiegać się o pobyt stały”

– takie przekonanie jest zasadniczo błędne.

W takiej sytuacji najczęściej należy rozważyć ścieżkę prowadzącą do uzyskania statusu rezydenta długoterminowego UE.

Kiedy mogę uzyskać pobyt stały, jeśli jestem w związku małżeńskim z obywatelem Polski?

W przypadku małżeństwa z obywatelem Polski brane są pod uwagę dwa odrębne okresy.

Ogólnie rzecz biorąc, osoba musi:

być w związku małżeńskim z obywatelem Polski od co najmniej 3 lat

a także bezpośrednio przed złożeniem wniosku:

przez co najmniej 2 lata nieprzerwanie mieszkała w Polsce na podstawie odpowiedniego zezwolenia na pobyt czasowy wynikającego z tego małżeństwa

.

W związku z tym:

„Jestem w związku małżeńskim od 3 lat”

może nie być wystarczające.

Podobnie:

„Mieszkam w Polsce od 2 lat”

również nie jest wystarczające.

Konieczne jest spełnienie dwóch odrębnych warunków jednocześnie.

Ile lat trzeba mieszkać, aby uzyskać obywatelstwo?

W tym przypadku również nie ma jednej odpowiedzi.

W procedurze uznania za obywatela polskiego obowiązują różne terminy w zależności od tego, jaką drogą prawną dana osoba złożyła wniosek.

Na przykład w przypadku jednej z najczęstszych ścieżek osoba:

• stały pobyt,
• status rezydenta długoterminowego UE,
• lub prawo stałego pobytu

przebywać w Polsce nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata. W tej ścieżce wymagane są również takie warunki, jak regularne dochody oraz prawo do korzystania z mieszkania.

Kluczową kwestią jest tutaj to, że:

Trzyletni okres wymagany do uzyskania obywatelstwa zazwyczaj nie rozpoczyna się od poprzedniego zezwolenia na pobyt studencki lub pracowniczy.

Na przykład:

• Mieszkałeś w Polsce przez 7 lat na podstawie zezwolenia na pracę,
• a następnie uzyskałeś zezwolenie EULT.

W ramach ogólnej 3-letniej ścieżki uzyskania obywatelstwa poprzednie 7 lat nie jest automatycznie dodawane do tego 3-letniego okresu.

Odpowiedni okres jest rozpatrywany na podstawie wymaganego statusu stałego pobytu.

Obywatelstwo w wyniku małżeństwa z obywatelem Polski

Również w tym przypadku mamy do czynienia z dwoma odrębnymi okresami.

W niektórych przypadkach osoba:

• przebywa w Polsce nieprzerwanie od co najmniej 2 lat na podstawie odpowiedniego statusu stałego pobytu
• i pozostaje w związku małżeńskim z obywatelem Polski od co najmniej 3 lat

może rozważyć ubieganie się o obywatelstwo.

Oznacza to, że okres trwania małżeństwa i okres posiadania statusu pobytowego należy liczyć oddzielnie.

„Jestem w Polsce od 10 lat, czy mogę uzyskać obywatelstwo?”

W polskim prawie o obywatelstwie istnieje również droga oparta na 10-letnim legalnym i nieprzerwanym pobycie.

Jednak ponownie:

„Spędziłem 10 lat w Polsce”

nie wystarczy samo w sobie.

W dniu złożenia wniosku osoba musi posiadać jeden z wymaganych statusów pobytu stałego oraz spełniać pozostałe warunki tej ścieżki.

Dlatego też należy rozpatrywać łącznie 10-letni okres pobytu oraz aktualny status pobytu.

W przypadku obywatelstwa przyznawanego przez Prezydenta RP sposób obliczania okresu jest inny

Nadanie obywatelstwa polskiego przez Prezydenta RP różni się od opisanej powyżej procedury „uznania”.

W tym przypadku:

„Po upływie 3 lat mogę złożyć wniosek”

lub

„Po upływie 5 lat nabywam to prawo”

.

Jest to odrębna procedura uzyskania obywatelstwa, której wynik zależy od oceny indywidualnej.

Dlatego w automatycznych obliczeniach dotyczących obywatelstwa nie należy podawać fałszywej „najwcześniejszej daty uzyskania obywatelstwa” w przypadku procedury prezydenckiej.

Największy błąd: sumowanie wszystkich okresów w jedną linię

Załóżmy na przykład, że historia danej osoby wygląda następująco:

• 1 rok nauki,
• 2 lata studiów,
• 3 lata pobytu w celu podjęcia pracy.

Łącznie w kalendarzu:

6 lat

może upłynąć.

Jednak okres na koncie EULT tej osoby nie wynosi automatycznie 6 lat.

Ponieważ w niektórych okresach:

• 100%,
• inne 50%,
• a niektóre jako 0%

.

Ponadto na obliczenia mogą mieć wpływ wyjazdy za granicę lub luki w statusie prawnym.

A zatem:

„Przyjechałem do Polski po raz pierwszy w 2019 r., a w 2024 r. minęło 5 lat”.

– takie proste obliczenie może w wielu przypadkach dać błędny wynik.

Jak obliczyć najwcześniejszy termin złożenia wniosku?

Ręczne wykonywanie tych obliczeń może być dość trudne, zwłaszcza w przypadku osób posiadających więcej niż jeden rodzaj zezwolenia na pobyt.

Dlatego w Kalaycı Consulting przygotowaliśmy bezpłatny kalkulator terminów pobytu i obywatelstwa w Polsce.

W narzędziu:

• można osobno wprowadzić okresy pobytu,
• można sprawdzić obliczenia dotyczące okresów studiów,
• można sprawdzić, które okresy są w całości lub w ogóle nie są uwzględniane,
• można sprawdzić, jak wyjazdy za granicę wpływają na ciągłość pobytu,
• można obliczyć szacunkową najwcześniejszą datę uzyskania EULT,
• sprawdzić, czy istnieje odpowiednia podstawa prawna do ubiegania się o pobyt stały,
• można porównać różne drogi prawne prowadzące do uzyskania obywatelstwa.

Ponadto narzędzie to nie podaje jedynie wyniku.

„Dlaczego ten okres został zaliczony w 50%?”, „Dlaczego ten okres nie został uwzględniony?”, „Dlaczego konieczna jest ręczna weryfikacja?”

– odpowiedzi na takie pytania można również znaleźć na ekranie wyników.

Obliczenia odbywają się w Twojej przeglądarce; wprowadzone przez Ciebie dane dotyczące pobytu i podróży nie są domyślnie przesyłane na nasze serwery.

Oblicz teraz swój staż w Polsce

Jeśli chcesz sprawdzić, ile lat pobytu w Polsce faktycznie się liczy i na jakim etapie jesteś pod kątem EULT, pobytu stałego lub obywatelstwa, możesz skorzystać z naszego bezpłatnego kalkulatora:

Otwórz kalkulator okresu pobytu i obywatelstwa w Polsce

Jeśli po uzyskaniu wyniku w Twojej dokumentacji znajdują się niejasne okresy lub system wyświetla komunikat „wymagana kontrola ręczna”, możesz skontaktować się z zespołem Kalaycı Consulting, aby dodatkowo ocenić swoją sytuację na podstawie posiadanych dokumentów.